Forum Stats Test Link Test Link Test Link Test Link
Forumlar » Genel » Türk Dünyası Edebiyatı » Oğuz Kağan Destanı(1)

Yazar Mesaj   #919  2015-12-18 07:49 GMT  

Online status admin



Administrators



Mesaj: 1953
Şehir: Ankara
Ülke:
Meslek: Site Yöneticisi
Yaş:

Oğuz Kağan Destanı(1)

 

W. Bang ve G.R. Rahmetî'nin Oğuz Kağan Destanı (İstanbul 1936) adlı eserinden alınmıştır.

 

... bolsungıl tep tediler, anung angagusu uşbu turur:

Takı mundm song sevinç tapdılar. k(e)ne kün- lerdin bir kün ay kagannug közü yarıp bodadı, irkek oğul togurdı, oşul ogulnung önglüki çırağı kök irdi, agızı ataş kızıl irdi, közleri al- saçları kaş­ları kara irdiler irdi. yakşı nepsikilerdin, kö- rüklügrek irdi.

oşul oğul anasınmg közgüzünden oguznı içip, mundın artıkrak içmedi, yig et, aş, sürme tiledi. tili kile başladı, kırık kündin song bedükledi, yüridi, oynadı, adakı ud adakı teg, billeri böri billeri teg, yagrı kiş yagrı teg, kögüzü adug kögüzü teg irdi, bedeninütıg kamagı tük tülüklüg irdi. yılkılar kü- teye turur irdi; atlarka mine turur irdi; kik av av- laya turur irdi. künlerdin song, keçelerdin song igit boldı. bu... çakda bu yirde bir ulug orman bar irdi; köp mürenler, köp ögüzler bar irdi. bunda kil- genler kik köp köp, bunda uçkanlar kuş köp köp irdi. oşul orman içinde bedük bir kıyandkar bar irdi. yıkılarnı, yil künlerni yir irdi. bedük yaman bir kik irdi. birke emgek birle il künni basup irdi. oğuz kağan bir iriz kakız kişi irdi. bu kıyandkatnı avlamak tiledi. künlerde bir kün avga çıktı, çıda birle, ya ok birle, takı kılıç birle, kalkan birle atladı, bir buğu aldı. şol bugunı dalnug çubukı birle agaç- ka bağladı, kitdi. andın song irte boldı. tang ırte çakda keldi.kördi, kim: kıyandkat bugunı alıp durur, kine bir adug aldı, altunlug bilbagı birle yı- gaçka bağladı, kitdi. mundun song irte boldı. tang irte çakda kildi, kördi, kim: kıyandkat adugnı alıp turur. k(e)ne oşu ıgaçnmg tübinde turdı. Kıyandkat kelip başı birle oğuz kalkanın urdı. oğuz çıda birle kıyandkatnıng başın urdı, anı öltürdi. kılıç birle başın kesdi, aldı kitdi. kene kelip kördi, kim: bir şungkar kıyandkar içegüsin yimekde turur. ya birle, ok birle şungkarnı öltürdi, başın kesdi. andm song tedi, kim: şungkarnung angagusı uşbu turur:

buğu yidi, adug yidi; çıdam öltürdi, temür bolsa, kıyandkatnı şungkar yidi; ya okum öltürdi, yez bolsa, tep tedi, kitdi. Takı kıyandkatnıng an- gugusu uşbu turur.

kene künlerde bir kün oğuz kağan bir yirde tengrini çalburguda irdi, karangguluk keldi, kök- dün bir kök yaruk tüşdi. kündün ay aydm ko- gulgulugrak irdi. oğuz kağan yürüdi, kördü, kim: uşbu yaruknung arasında bir kız bar irdi, yalguz olturur irdi. yakşı körüklüg bir kız irdi. anung ba­şında ataşlug yaruklug bir mengi bar irdi. altun kazuk teg irdi, oşul kız antag körüklüg irdi kim: külse, kök tengri küle turur; ıglasa, kök tengri ıg- laya turur; oğuz kağan anı kördükde usı kalmadı, kitdi; sevdi, aldı. anung birle yatdı, tilegüsin aldı. töl boğaz boldı. künlerdin song, keçelerdin song yarudı. üç irkek ogulnı togurdı. birinçisige kün ad koydılar, ikinçisige ay ad koydılar, üçüncüsüge yulduz ad koydılar. kene bir kün oğuz kağan avga kitti. bir köl arasında alındın bir ıgaç kördi. bu- igaçnung kabuçakmda bir kız bar irdi, yalguz ol- turur irdi. yakşı körüklüg bir kız irdi. anung közü kökdün kökrek irdi. anung, saçı müren osugı teg. anung tisi üncü teg irdi. antag körüklüg irdi, kim: yirning yil küni anı korse, ay ay ah ah ölerbiz, tep sütdin kumuz bola tururlar. oğuz kağan anı kör- dükde usı kitdi, çürekige ataş tüşdi, anı sevdi, aldı; anung birle yatdı, tilegü sün aldı. töl boğaz boldı. künler din song, keçelerdin song yarudı. üç irkek ogulnı togurdı. birinçisige kök at koydılar, ikin- çisige tag at koydılar, üçüncüsüge tengiz at koy- dılar. andm song oğuz kağan bedük toy birdi, il künge çalıg... çarlap kingeşdiler, keldiler. kırık şire kırık bandeng çapturdı. türlüg aşlar, türlüg sürmeler, çubuyanlar, kımızlar aşadılar, iç- diler. toydın song oğuz kaan beglerge il künlerge çarlıg birdi, takı tedi, kim: men sinlerge boldum kağan, almg ya takı kalkan, tamga bizge bolsun buyan, kök böri bolsungıl uran; temur çıdalar bol orman, av yirde yürüsün kulan, takı taluy, takı müren, kün tuğ bolgıl, kök kurıkan, tep tedi. kene andm song oğuz kağan tört sarığa çarlıg çumşadı. biltürgülük bitidi, ilçilerige birip yiberdi.uşbu bil- türgülükde bitilmiş irdi, kim: men uygurnıng ka­ğanı bola men, kim yirning tört bulungmung ka­ğanı bolsam kerek turur; sinlerdin baş çalunguluk tilep men turur. oşul, kim mening agızumga bakar turur bolsa, tarıtıg tartıp dost tutar men, tep tedi. uşbu, kim agızumga bakmaz turur bolsa, çımad çakıp, çerig çekip, düşman tutar men; tagurak basıp, asturıp, yol bolsungıl tep kılur men, tep tedi. kene bu çakda ong çangakda altın kağan tegen bir kağan bar irdi. uşbu altun kağan oğuz kağanda ilci yumşap yiberdi. köp telim altun kümüş tartıp, köp telim kız yakut taş alıp, köp telim erdiniler yiberip yumşap, aguz kaganga soyurkap birdi; agızıga ba­kındı, yakşı bigü birle dostluk kıldı, anung birle amırak boldı. çong çanggakıda urum tegen bir kağan bar irdi. uşbu kagannung çerigı köp köp, ba­lıkları köp köp irdiler irdi.

oşul urum kağan oğuz kagannung çarlığın saklamaz irdi; kadaglagu barmaz irdi. mum söz sözni tutmaz men turur men tep yarlıgka bakmadı, oğuz kağan çımad atup, anga atlagu tiledi. çerig birle atlap, tularmı tutup kitdi. kırık kündün song muz tay tegen tagnung adakıga keldi, kurıkanm tüş-kirdi, şük balıp uyup turdı. Çang irte boldıkda oğuz kagannung kurıkanuga kün teg bir çaruk kirdi, ol çarukdun kök tülüklüg, kök çallug bedik bir irkek böri çıkdı. oşul böri oğuz kaganga söz birip turur irdi. takı tedi, kim: ay ay, oğuz, urum üstige sen atlar bola sen; ay ay, oğuz tapukunglarla men yürür bola men, tep tedi. kene andm song aguz kağan kurıkanm türtürdı, kitdi. kürdi, kim: çerigning tapukları da kök tülüklüg, kök çallug bedik bir irkek böri yürügüde turur. ol börining art­ların kadaglap yürügüde turur irdiler irdi. bir nece künlerdin song kök tülüklüg, kök çallug bedik bir irkek börü yürügüde turur. ol börining artların ka- daglap yürügüde turur irdiler irdi. bir nece kün- lerdin song kök tülüklüg, kök çallug bu bedik irkek böri turup turdı. oğuz takı çerig birle turup turdı. bunda itil müren tegen bir talay bar irdi. itil mü- renning kudugıda bir kara tag kapıkıda uruşgu tu- tuldı. ok birle, çıda birle, kılıç birle uruşdılar. çe- riglerning aralarıda köp telim boldı uruşgu, il künlerning köngülleride köp tlim boldı kaygı, tu- tulunç, uruşunç, antag yaman boldı, kim: itil mü- rennüng sugı kıp kızıl, sip singgir teg boldı. oğuz kağan başadı, urum kağan kaçdı. oğuz kağan urum kagannung kaganlukm aldı; il künin aldı. ordusıga köp ulug ölüg bargu, köp telim tirig bargu tuşu boldı. urum kagannung bir karundaşı bar irdi; uruz beg tegen irdi. ol uruz beg ogulun tag basıda tering müren arasıda yakşı berik ballukka yumşadı. takı tedi, kim: baluknı kadaglagu kerek turur; sen takı uruşgulardm song baluknı bizge saklap kelgil tep tedi. oğuz kağan oşul balukka atladı, uruz begning ogulı anga köp altun kümüş yiberdi. takı tedi, kim: ay, menning kaganum sen, menge atam bu baluknı birip turur, takı tedi, kim: baluknı kadaglagu kerek turur,. sen takı uruşgulardm song baluknı benge saklap kelgil, tep tedi; atam çımad atup irse, me- nüng tapum irürmü; sendin çarlug baglug bellüg bola men. bizning kutıbız senning kutung bolmuş, biznmg urugıbız senning ıgaçungnung urugı bol­muş bolup turur. tengri senge yir birip buçurmuş bolup turur. men senge buşumnı kutumnı bire men. bigü birip, dostlukdm çıkmaz turur men, tep tedi. oğuz kağan igitning sözün yakşı kördi, si- vindi, küldi, takı aytdı, kim: menge köp altun yum- şap sen, baluknı yakşı saklap sen, tep tedi. anung üçün anga saklap ad koydı; dostluk kıldı, kene çerig birle oğuz kağan itil tegen mürenge keldi, itil tegen bedük bir müren turur, oğuz kağan anı kördi. takı tedi kim: itilning sugıdm neçük keçerbiz, tep tedi. çirigde bir yakşı beg bar irdi; anung atı ulug ordı beg irdi. uslug... bir ir irdi. kördi, kim: bu yirdi köp telim talar, köp telim ıgaçlar ... oşul ıgaçlar m... kesdi, ıgıçlarda yatdı, keçdi. oğuz kağan sevinç atdı, küldi, takı aytdı, kim: ay ay, sen munda beg bolung, kıpçak tegen sen beg bolung, tep tedi. takı ilgerü kitdiler. andın song oğuz kağan kene kök tü­lüklüg, kök çallug irkek böri kördi. uşbu kök böri oğuz kaganga aytdı, kim: amtı çerig birle mundun atlang, oğuz, atlap il künlerni, beglerni kiltürgil, men senge başlap yolnı körgürür men, tep tedi. tang irte boldukda, oğuz kağan kördi, kim: irkek böri çerigning tapuklarıda yürügüde turur, sevindi, ilgerü kitdi. oğuz kağan bir çokurdm aygır atka mine turur irdi. oşul aygır atnı bek çok siviyür irdi. çolda uşbu aygır at közdin yitü kaçdı, kitdi, munda ulug bir tag bar irdi. öze öşründe tong takı muz. bar turur, anung başı sogukdm ap ak turur. anung üçün anung atı muz tag turur. oğuz kagannmg atı muz tag içige kaçıp kitdi. oğuz kağan mundın köp çıgay, emgek çekip turdı. çerigde bir bidik kakız ir beg bar irdi. çalang bulangdm korukmaz turur irdi. çürügüde, sogurguda onga ir irdi. oşul beg taglarga kirdi, yürüdü, tokuz kündün song oğuz kaganga aygır atnı kiltürdi. muz taglarda köp soğuk bo- lupdm ol beg kagardın sarunmış irdi; ap ak irdi.

oğuz kağan sivinç birle küldi; aytdı, kim: ay, sen munda beglerge bolgıl başlık, ma menglep senge at bolsun kagarlık, tep tedi. köp erdini soyurkadı; il­gerü kitdi. kene yolda bedük bir öy kördi. bu öy- nüng tagamı altundın irdi; tanglukları takı kü- müşdün, kalıkları temürdin irdiler irdi. kapuluk irdi, açkıç yok irdi. çerigde bir yakşı çeber ir bar irdi. anung atı tömürdü kagul tegen irdi. anga çar- lıg kıldı, kim: sen munda kal, aç kalık, açgungdun song kil korduga, tep tedi. mundın anga kalaç at koydı; ilgerü kitdi, kene bir kün kök tülüklüg, kök çallug irkek böri yürümeyin turdı. oğuz kağan takı turdı; kurıkan küşküre turgan turdı. tarlagusuz bir yazı yir irdi. munga çürçet tetürürler irdi. bedük

bir yurt, il kün irdi. yılkıları köp; ud, buzaglan köp; altun kömüşleri köp; erdinileri köp irdiler irdi. munda çürçet kağanı, il küni oğuz kaganga karşu kildiler, uruş tokuş başlandı; oklar birle, kılıçlar birle uruşdılar. oğuz kağan başladı, çürçet kagannı basdı, öltürdi, başın kesdi. çürçet il kürün öz agı- zıga bakmturdı. uruşgudın song oğuz kagannung çerigige, nökerlerige, il künige antag ulug ölüg bargu tüşdi, kim yüklemekke, kiltürmekke at, ka- ıgaçnı tiktürdi. anung basıda bir altun taguk koydı; gatır, ud azlık boldı. manda oğuz kagannung çe­ngide uslug yakşı bir çeber kişi bar irdi. anung atı barmaklıg çosun billig irdi. bu çeber bir kanga çapdı. kanga üstünde ölüg bargum koydı. kanga basıda tirig bargum koydı. tarıtdılar, kitdiler: nö- kerlernüng, il künnüng kamagı munu kördiler, şaş- dılar. kangalar takı çapdılar. munlar kanga yü- rümekde kanga, kanga söz bire turur irdiler irdi. anung üçün anlarga kanga at koydılar. oğuz kağan kangalarnı kördi, küldi; takı aytdı, kim: kanga kanga birle ölügni tirig yürügürsün, kangalug senge at bolguluk kanga belgürsün, tep tedi; kitdi. andın song kene bu, kök tülüklüg, kök çallug irkek böri birle smdu, takı tanggud, takı şagam ymg- gaklarıga atlap kitdi. köp uruşgudın, köp to- kuşgudun, song anlamı aldı; öz yurtıga birledi; ba- şadı, basdı. k(e)ne taşkarun kalmasun, bellüg bolsun, kim: kündünki bulungda barkan tegen bir yır bar turur. ulug bargulug bir yurt turur. köp ısıg bir yir turur. munda köp kikleri, köp kuşları bar turur altunı köp, kümüşi köp, irdinileri köp turur. il künlerining önglüki, çırağı kap kara turur. oşul yirning kağanı masar tegen bir kağan irdi. oğuz kağan anung üstige atladı, antag yaman uruşgu boldı; oğuz kağan başadı, masar kağan kaçdı. oğuz anı basdı, yurtm aldı, kitdi. anung dostları köp si- vinçler tapdı. anung düşmanları köp kaygular tapdı. oğuz kağan başadı. sanagulugsız nemeler, yılkılar aldı. yurtıga, öyige tüşdi, kitdi. kene çaş- karun kalmasun, kim, bellüg bolsun, kim: oğuz ka- gannung çamda ak sakallug, moz saçlug uzun uslug bir kart kişi turur bar irdi. ukgulug, tüzün bir yir irdi, tüşimel irdi, anung atı ulug türük irdi. kün- lerde bir kün uykuda bir altun ya kördi; takı üç kümüş ok kördi. bu altun ya kün togışıdm ta kün batuşıgaça tegen irdi. takı bu üç kümüş ok tün yanggakka kite turur irdi. uykudun song tüşde kör- genin oğuz kaganga biltürdi; takı tedi, kim: ay ka- ganum, senge çaşgu bolsungıl tüzün, ay kaganum senge; türlük bolsungıl tüzün: negü kök tengri birdi tüşümde kiltürsün; tala turur yirni urugungga birtürsün, tep tedi. oğuz kağan ulug türüknüng sözün yakşı kördi, öğütün tiledi; ögütüge köre kıldı, andın song irte bolupta agalarm, inilerni çar- lap kiltürdi. takı aytdı, kim: ay, mening köngülüm avnı tilep turur; karı bolgumdm mening ka- kızlukum yok turur. kün ay, yultuz tang sarığa sen- ler barung; kök, tag, tengiz tün sarığa senler ba- rung, tep tedi. andın song üçegüsü tang sarığa bardılar; takı üçegüsü tün sarığa bardılar, kün, ay, yultuz kök kikler, kop kuşlar avlagularıdm song çolda bir altun yanı çapdılar; aldılar, atasıga bir­diler, oğuz kağan sivindi, küldi. takı yanı üç buzgulug kıldı, takı aytdı, kim: ay ağalar, ya bolsun senlernüng; ya teg oklarını kökkeçe atung, tep tedi. kene andın song kök, tag, tengiz köp kikler- köp kuşlar avlagularıdm song çolda üç kümüş oknı çap- dılar; aldılar, atasıga birdiler, oğuz kağan sivindi, küldi. takı oklarnı üçüge üleştürdi. takı aytdı, kim: ay iniler, oklar bolsun senlernüng; ya atdı oknı, oklar teg senler bolung, tep tedi. kene andın song oğuz kağan ulug kurıltay çakırdı, nökerlerin, ilk

künlerin çarlap çakırdı; kilip kingeşip olturdılar. oğuz kağan bedük ordu     ong yakıda kırık kulaç

Bundan sonra sevindiler.

Yine günlerden bir gün Ay Kağan'm gözü par­ladı. Doğum ağrıları başladı ve bir erkek çocuk do­ğurdu. Bu çocuğun yüzü gök; ağzı ateş (gibi) kızıl; gözleri elâ; saçları ve kaşları kara idi. Perilerden daha güzeldi.

Bu çocuk anasının göğsünden ilk sütü emdi ve bir daha emmedi. Çiğ et, çorba ve şarap istedi. Dile gelmeğe başladı; kırk gün sonra büyüdü, yü­rüdü ve oynadı. Ayakları öküz ayağı gibi; beli kurt beli gibi; omuzları samur omuzu gibi; göğsü ayı göğsü gibi idi. Vücudu baştan aşağı tüylü idi. At sürüleri güder, ata biner ve av avlardı. Günlerden ve gecelerden sonra yiğit oldu. Bu...

O çağda, orada büyük bir orman vardı; birçok dereler ve ırmaklar vardı. Buraya gelen avlar ve burada uçan kuşlar çoktu. Bu ormanın içinde büyük bir gergedan vardı. At sürülerini ve halkı yerdi. Büyük ve yaman bir canavardı. Ağır bir ezi­yetle halkı ezmişti. Oğuz Kağan cesur bir adamdı. Bu gergedanı avlamak istedi. Günlerden bir gün ava çıktı. Kargı, yay, ok, kılıç ve kalkanla ava gitti.

Bir geyik ele geçirdi, onu söğüt dalı ile bir ağaca bağladı ve gitti.

Sonra sabah oldu. Tan ağarırken yine geldi ve gördü ki; gergedan geyiği almış.

Sonra Oğuz Kağan bir ayı tuttu; onu altın ku­şağı ile ağaca bağladı, gitti.

Yine sabah oldu. Tan ağarırken yine geldi ve gördü ki: gergedan ayıyı da almış.

Bu sefer o ağacın dibinde (kendisi) durdu. Gergedan geldi ve başı ile Oğuzun kalkanına vurdu. Oğuz kargı ile gergedanın başına vurdu ve onu öldürdü. Kılıcı ile başını kesti, aldı gitti.

Tekrar geldiği zaman gördü ki: bir ala doğan gergedanının bağırsaklarını yemektedir. Yay ve okla ala doğanı öldürdü ve başını kesti. Ala do­ğanın resmi budur:


__________________