Forum Stats Test Link Test Link Test Link Test Link
Forumlar » Genel » Türk Mitolojisi » (s-1)Sarı Kız

Yazar Mesaj   #946  2015-12-19 21:26 GMT  

Online status admin



Administrators



Mesaj: 1953
Şehir: Ankara
Ülke:
Meslek: Site Yöneticisi
Yaş:

Peri —► Cinler Pir —*• Evliya

Salur (-Kazan) —» Kazan; Oğuzlar Samanyolu —»Kozmogoni Sarı Boğa —»Hayvanlar

 

*

Sarı-Kız

 

Edremit ve Truva antik kenti yakınlarında bulunan Kaz Dağı ile ilgili efsanenin kahramanı; bu dağ, Anadolu mitolojisindeki îda Dağı'dır. Efsane, sıra dağların muhteşem bir zirvesine adını veren ve aynı yerde de mezarı bulunan Sarı Kız'ın bir kaz çobanı olduğunu anlatır; mezarının ya­kınlarında "Sarı Kızın Kaz Ahırı" denen bir yer de vardır.

 

İki yoruma dayanan Sarı Kız öyküsünün çok farklı anla­tımları vardır. Birinci yoruma göre, güzelliğini kıskanan ve ona talip olan tüm erkekleri geri çevirdiği için hakkında ya­sak ilişki dedikodusu yaratan köylüler tarafından iftiraya uğrar. Kaderiyle baş başa bırakmak üzere babası onu dağa götürmek zorunda kalır. Daha sonra kızının mucizevi işle­rine tanık olur ve onun yanında kalır. İkisi de burada ölür ve buraya gömülürler. İkinci yorumda ise Sarı Kız, Hz. Fatma'nın kızı, böylece de Hz. Muhammed'in bir torunu­dur. Mucizevi bir biçimde dünyaya gelir. Hz. Fatma'nın eşi —►Hz. Ali'nin emri üzerine, öğrencisi ve sadık yol arkadaşı Selmân (Arapça ve Farsçada: Salman, Türkçede: Selmân) çocuğu Kaf-Dağı'na (—►Dağ) götürür. Sarı Kız burada bü­yür; yaşlanan Selmân ona âşık olur. Hz. Ali, Selmân'a acı­dığı için ona gençliğini hediye eder. Bu kez Selmân, Sarı Kız'ı ona bir saray yaptığı "Kaz Dağlarına" götürür. Onunla evlenir. Ancak, Sarı Kız uzakta olan akrabalarının özlemi ile yanar tükenir. Hz. Fatma'nın kızını ziyaret etmesine Selmân'ın ricası üzerine izin verilir. Sarı Kız, Selmân'la evlen­dikten 21 gün ve annesini tekrar gördükten sonra ölür. Sarı Kız'a özel bir kült adayan Şii halkından olan Tahtacılar, onun mezarına hac ederler ve 13 Ağustos ile 11 Eylül tarih­leri arasında orada kutlamalar yaparlar; bu kutlamalar, Hz. Fatma'nın Sarı Kızla son buluşmasını ve Sarı Kızın ölümü­nü anmadır.

 

Sarı Kız efsanesi, birçok farklı kökenden gelen öğelerin karı­şımından oluşan bir sonuç olmalıdır. Mezarın antik İda Dağı'nın zirvesinde bulunması gerçeği, Anadolu'nun eski ve İslam öncesi mitolojisinin izleriyle ilişkilendirilmesini akla getiriyor. İftiraya uğramış ve dışlanmış genç kız motifi, ma­sal türüne ait bir özelliktir. Sarı Kızın "Hz. Fatma'nın bir kızı" ile eşleştirilerek aynı efsanevi özgeçmişe sahip olma­ları, hiç şüphesiz ortaya çıkışı bir bilmece olarak kalsa da, heterodoks Tahtacıların çevrelerinde oluşturulmuştur.

 

Kutsal dağlara adını veren "kazlar" yüksek olasılıkla bir Orta Asya-Türk öğesidir. Anadolu Tahtacıları, sembol ola­rak kıyafetlerine kaz ayakları örerler. Abu-'l-Gazi Bahadır'a dayandırılan bir Oğuz-Türk aktarımında, Oğuzların Ana­dolu'ya gelmeden önce efsanevi bir hükümdarı olan Ögircik (?) Han'ın, sülalenin en yaşlısına sembolik olarak bir çift "Kazayağı"nı sunduğu anlatılır. Diğer taraftan, sıklıkla kuğu ile karıştırılan kaz, tüm Altay dünyasında destansı bir hayvan olarak bilinir.

 

Balcıoğlu 1937, 76-87; Araz 1958,164-67; Tanyu 1967,175-77; Tanyu 1968, 107-11; Abu-1-Gazi, Metin 68, Çeviri 73; Roux 1966, 348-55; Kmıx 1970, 124-35.

Sığır —> Hayvanlar

 

---------------------------------------------------

Kaynak: Pertev N. BORATAV, a.g.e


__________________