Forum Stats Test Link Test Link Test Link Test Link
Forumlar » Genel » Türk Mitolojisi » (N-1)Nuh

Yazar Mesaj   #944  2015-12-19 21:07 GMT  

Online status admin



Administrators



Mesaj: 1948
Şehir: Ankara
Ülke:
Meslek: Site Yöneticisi
Yaş:

Nehir, Nehirler —► Göl; Su Kaynakları

*

 

Nuh

 

Eski Ahit'te ve Kuran'ın birçok yerinde Tanrı'nın elçisi ve Tufanın ana figürü olarak yer alan kişidir. Onun adı etra­fında etiyolojik ve diğer efsanelerden oluşan ve İncil ile Ku­ran'ın da zenginleştirdiği büyük bir dönem oluştu.

 

Türk aktarımlarında Nuh (Arapça: Nüh, Türkçe: Nuh) de­nizcilerin ve gemi yapımcılarının koruyucusudur. Gemisine bir köpeğin göğüs kemiği model oluşturmuştur. Gemisinin yapımı ve suya indirilişi hakkında farklı efsaneler oluştu. Burada tipik birkaç örnek verilecektir: Gemi bitirildiğinde, Nuh'un halkı içindeki asilerin gemiye dışkılarını bulaştır­dıkları anlatılır; Tanrı bunun üzerine onları uyuz yaparak cezalandırır; onlardan biri tesadüfen dışkı yığını üzerine düşer ve uyuzu iyileşir; bunun üzerine geri kalanlar da vü­cutlarını dışkı ile bulamak için atılırlar ve böylece de gemi temizlenmiş olur. Şeytan'ın eşekle (—»hayvanlar) birlikte, hazırladıktan hile ile gemiye binmeye çalışmalarını anlatan öykü, gemi dümeninin bulunması ile ilişkilendirilir (Kayseri yöresindeki sözlü aktarımda): Şeytan, memnuniyetini ifade etmek için, gemiyi kullanmak üzere ayaklarını kullanır ve böylece insanlara kürek çekmeyi öğretir.

 

Nuh'un gemisine kabul edilen hayvanlar (eşek, yılan, do­muz, sıçan, kırlangıç, arı) hakkında birçok etiyolojik anlatım vardır (—»böcekler; hayvanlar; kuşlar). Türk halkları tara­fından yerleşilen ülkelerin adlandırılmasında Nuh'un ge­misi ile ilgili anılar saklı kalmıştır. Kayseri'de rastlanan bir efsanede gemi, Erciyes Dağı'na çarpar ve Nuh da bu dağı lanetler; bu nedenle de bu dağın zirvesinde sürekli fırtınala­rın koptuğuna inanılır. Efsanenin diğer bir yorumunda, çev­redeki insanların Nuh'un gemisinden indiği yeri belirtirler; da­ğa tırmanan insanlar, Nuh'un bir mağarada (—»mağara) ge­misini bağladığı halkaları gördüklerini iddia ederler; aynı biçimde, orada geminin kalıntıları olduğu söylenen tahta parçaları bulunduğu söylenir. Ağrı Dağı ve Elburs dikkate alınmaksızın, tanınmış aşk romanı Kerem ile Aslı'ya dayanan bir Anadolu aktarımında, Nuh'un gemisinin Erzincan'ın batısındaki Gemi-Beli, "Geminin Zirvesi", diye tanınan bir geçitte karaya oturduğu söylenir.

 

Nuh'un Gemisi, hem ritüel bir yemeğin hem de gönüllü ka­tılımla İslam'ın 10. ayı Muharrem'de aynı ad altında kutla­nan Aşure Bayramıyla (Arapça: 'Asörâ') ilişkilendirilerek açıklanır; Nuh'un Muharrem'in onunda gemisini terk etti­ğine ve gemide geri kalan gıda maddeleriyle tufanın sonu­nun kutlanması için bir yemek hazırlanmasını emrettiğine inanılır.

 

En azından 15. yüzyıldan buyana, kroniklerde ve diğer ya­zılı kaynaklarda, Nuh'un gemisinden geriye kaldığı düşü­nülen ahşap parçalarla tanınmış bazı binaların yapıldığını anlatan öykülere rastlanmıştır: Kudüs'teki Süleyman Tapı­nağı'nın giriş kapılarında; Aydıncıktaki (Truva) inşaat işle­rinde; Aya Sofya'nın giriş kapılarından birinde (bir zaman­lar denizcilerin kült merkeziydi). Trapezuntlu bir bildirici, Nuh'un Gemisinin ön kısmındaki kanadın Serendib'te (Sey­lan) karaya oturduğunu söyler. —»İmar Efsaneleri.

 

Nuh'un bazı şehir ve kalelerin kurucusu olduğunu anlatan efsanelere de rastlanmıştır: örneğin, Evliya Çelebi'ye göre Nahavand; Mehmed Emin adlı bir Türk seyyah tarafından anlatılan efsanedeki Hive Kalesi. Bergama'daki bir efsa­nede, Nuh'un bu şehirde oturan Memrud'a (—»devler) ve ayrıca Midilli (Mytilene) adasının bir kâfirine karşı savaştığı anlatılır.

 

Bayatlı 1941,11; Nicolaides 1889, 222 ve sonrası, 250 ve son­rası; Utley 1961, 447-63; Özdemir 1975, 159; Ahundov 1978, 412 ve sonrası, 423.

 

----------------------------------------------

Kaynak: Pertev N. BORATAV, a.g.e


__________________