Forum Stats Test Link Test Link Test Link Test Link
Forumlar » Genel » Türk Mitolojisi » (k-5)Köroğlu

Yazar Mesaj   #941  2015-12-19 19:06 GMT  

Online status admin



Administrators



Mesaj: 1920
Şehir: Ankara
Ülke:
Meslek: Site Yöneticisi
Yaş:

Köroğlu. ("Körün oğlu")

 

Bir Anadolu halk ozanı ve 16. yüz­yıldaki Celali Ayaklanmasının başıdır. Onun efsanesi, Ana­dolu'dan başlayarak doğudaki Türkçe konuşan ülkelere ya­yıldı: Kafkas ve İran Azerbaycan'ına, Türkmenistan'a, Öz­bekistan'a, Kırgızlara ve Tatarlara kadar. Efsane, Gürcüler, Ermeniler, Kürtler ve Tacikler gibi Türkçe ko­nuşmayan halklar tarafından da üstlenilir.

 

1680'li yılların birkaç Osmanlı belgesinde de Köroğlu'nun ("Körün oğlu") ismine rastlanır; ancak bir belgede Ruşen ön adıyla anılır. Bu ön ad, onu anlatan destanların birçok sözlü yorumunda geçer, hatta Bolu Beyine gönderilen fermanlar­dan çok daha önce. Köroğlu, Anadolu'nun bu vilayetinde herhalde ilk kez Celali ayaklanmacısı olarak ortaya çıkar. Bu bölgedeki bir dağ silsilesi Köroğlu Dağları adını almıştır. Zirvesi 2499 metredir ve burada kahramana (—>İmar Efsa­neleri) ait bir ikametgâhın kalıntıları gösterilir. Ancak, Osmanlı şeref payesini taşıyan "Bolu Beyi" unvanı telaffuz farklılığına uğrayarak doğudaki Türk halklarının sözlü yo­rumlarında yeniden adlandırılarak belirtilse de, efsanesinin Anadolu'dan doğudaki Türkçe konuşan ülkelere yansıdı­ğından şüphe duyulmamaktadır.

 

Kahramanın "körün oğlu" ad takısına sahip olması, efsane­nin yıllar içinde, babasının gözleri dağlanan ve baskıcılara karşı ayaklanan değişik etnik ve kültürel kökenli efsanevi öykülerle zenginleştirilmiştir.

 

Destanının özellikle ilk ve son sözünü oluşturan bölümlerde mitolojik konulara rastlanır. Prologda, sırasıyla şu konular ele alınır: kahramanın babasının gözlerinin nasıl ve neden dağlandığı; Kır-At'ın bir kısrak ile bir "deniz beygirinin" çiftleşmesinden doğan (-»deniz/göl; hayvanlar) muhteşem bir savaş atı olması; Kır-At'ın kanatlara kavuşabilmesi için, gün ışığının sızmaması için en küçük deliği bile kapatılan bir ahırda bakılması; Köroğlu ve Kır-At'ının —»hayat çeşme­sinden nasıl su içtikleri. Epilog, Köroğlu'nun ordusunun yok oluşunu işler; geleneksel silahlarla donatılmış (kılıç, yay, kalkan) savaşçılar, tüfeğin icat edilmesiyle kahramanca ve mertçe savaşın bozulduğunu anlarlar. Bazı yorumlarda Köroğlu'nun modern bir silahtan çıkan bir kurşunla öldü­rüldüğü yer alır; diğer yorumlarda ise, kahramanlık döne­minin artık sona erdiğini anlayan Köroğlu'nun bir dağda veya bir kaya mağarasında "Kırklara" ("Ölümsüzlere") ka­rıştığı söylenir.

 

Boratav 1931,58-70; Boratav 1939,129-41; Boratav 1946,187­205, 248-63 (-Boratav 1975, 229-48, 307-12, 363-86); Boratav, PhTF'de 1964, 24-28, 38-40, 42; Boratav, İA'da, Köroğlu maddesi; Boratav 1973(1), 60-62; Boratav 1969(1), 96-103; Kaplan, Akalın ve Bali 1973, 2, 6 ve sonrası, 11-15, 584-87; Arsunar 1963, 7-13,17-23,27 ve sonrası, 269-72.

Köstebek —»Hayvanlar

Kuğu —* Hayvanlar

Kumru —>Kuşlar

 

----------------------------------------------

Kaynak: Pertev N.BORATAV, a.g.e


__________________