Forum Stats Test Link Test Link Test Link Test Link
Forumlar » Genel » Türk Mitolojisi » (b-3)Bayındır

Yazar Mesaj   #906  2015-12-17 23:40 GMT  

Online status admin



Administrators



Mesaj: 1948
Şehir: Ankara
Ülke:
Meslek: Site Yöneticisi
Yaş:

Bayındır

 

Oğuzların 24 boyundan birine* de adını veren, efsa­nevi Oğuz isim babasıdır. Bazı kroniklerde yer alan soy bil­gileri ile Dede —*Korkut Kitabına göre Bayındır Han, Oğuzla­rın iki boy birliğinden oluşturulan büyük boyun en üst yö­neticisiydi: Arız/Aruz'un idaresindeki Dış Oğuzlar ("Dış- Oğuzlar") ve Salur —»Kazan'ın idaresindeki İç-Oğuzlar. Salur'un kahramanlık şiirindeki unvanı "İlanların Han' ıdır. Efsanevi soy bilgisine göre, Oğuz Han'ın altı oğlundan biri olan Gök Han'ın (veya Gök Alp Han) oğludur. Abu-Bakr Tihrani'in Kitab-i Diyarbakriya kroniğinde Bayındır Han'ın babası Gün Han olarak belirtilir; bu bir yazım hatası olmalı­dır çünkü Arapça yazımlarında Gün ve Gök sözcükleri çok rahatlıkla karıştırılabilir.

 

Dede —> Korkut Kitabında Kamgan- oğlu Bayındır olarak adlandırılır; babasının adı olan Kam­gan sözcüğü sadece bu metinde geçer ve anlamı da açık­lanmaz. Yaygın olarak Oğuz'un torunu ve Nuh'un oğlu Yasef'in beşinci, yedinci veya on birinci kuşak soyundan ol­duğu bilinen Bayındır, Dede Korkut Kitabında ve Bayburtlu Osman'ın Tevarih-i cedid-i mir'at-ı cihan (bilgilerini eski kay­naklardan derleyen yazar) adlı eserinde bu soy bilgileri tutmaz ve Bayındır tarihsel olarak daha sonraki Hz. Muhammed dönemine yerleştirir. Bayburtlu Osman'a göre, Bayındır henüz Hz. Muhammed doğmadan önce de hüküm sürüyordu ve onun döneminde Hz. Muhammed İslam'ı duyurmaya başladı. Bayındır rüyasında onu görür ve ona üç elçi gönderir. Bu üç Oğuz, Kazan, Dündar ve Bügdüz Emen Hz. Muhammed'i camideyken bulurlar. Peygamber bu üç irikıyım yabancıyı görünce korkar ve duvara doğru koşarak bir mucize ile orada açılan bir kapıdan çıkar: Mih­rabın kökeninin bu mucizeye dayandığına inanılır. Daha sonra Hz. Muhammed bu üç Oğuzu Müslüman yapar, yan­larına Selman'ı (Arapçada: Salman, Türkçede: Selman) da vererek Oğuzlara Müslümanlığı tebliğ etmek üzere görev­lendirir ve ülkelerine gönderir.

Farsça olarak Kürtler hakkında Şerefname (Farsça: Saraf-na- ma) adlı kroniği de yazan ve 1543-1603/04 yılları arasında yaşamış olan yazar Şeref Han'ın Kürtleri ve onların Müslümanlaşmasını anlattığı bir efsanede de Bügdüz Emen adı görülür. Bügdüz Emen eserde çağdaş bir Kürt lideri ve Oğuz Han'ın izinden giden biri olarak geçer. Bu yoruma göre, onu Hz. Muhammed'e gönderen Oğuz'un kendisidir. Yine aynı yoruma göre, Oğuz'un Hz. Muhammed'e gön­derdiği dev yapılı ve vahşi bakışlı bu elçinin Peygamberi çok etkilediği düşünülür.

 

15. yüzyılın başından 16.yüzyılın başına kadar Doğu Ana­dolu, İran ve Azerbaycan'da hüküm süren Akkoyunlular Hanedanlığı kendisini Bayındır Han'ın soyundan sayıyor­du. Abu-Bakr Tihrani'nin yazdığı ve Akkoyunluların resmi kroniği olan Kitab-i Diyarbakriya eserindeki geleneksel soy bilgisinde Bayındır, Uzun Hasan'ın (1453-1478 yılları arasın­da hüküm sürmüştür) yükselen 54. kuşağına tarihlenmektedir. Dede Korkut Kitabı onun imparatorluk alanı olarak Ak- koyunlu Türkmenlerinin hüküm sürdüğü toprakları gösterir.

Abu-Bakr Tihrani, 14-29; Atsız 1961, 18-26; Rossi 1952, 96, 100 ve diğer yerlerde; Boratav 1958, 57-62; Kırzıoğlu 1949, 380-82; Kırzıoğlu 1952, 51; Abu'l Gazi, yaymlayan: Monov 1958, metin 10-17,31. •

Baykuş —»Kuşlar

 

----------------------------------------------

KAYNAK  Pertev N.BORATAV, a.g.e


__________________