Forum Stats Test Link Test Link Test Link Test Link
Forumlar » Genel » Türk Mitolojisi » (a-1)Al-Bastı, At

Yazar Mesaj   #901  2015-12-17 23:03 GMT  

Online status admin



Administrators



Mesaj: 1920
Şehir: Ankara
Ülke:
Meslek: Site Yöneticisi
Yaş:

Ahiret —»Eskatoloji

Akbaba —»Kuşlar

Al-Bastı. Al-Karısı, Al-Anası, Al-Kızı veya kısaca Al da denir. Türk cinciliğinin bir figürü olan Al-Bastı, doğaüstü bir kadın yaratık olarak tasvir edilir. Özellikle loğusa kadınlara musallat olur, onlarda loğusa sıtması çıkarır ve hastaların ölümünü sağlayabilir; bu hastalık çoğunlukla al-bastı ifade­siyle, "Al'ın eziyeti" anlamında kullanılır.

 

Al-Bastı atları da (—»Hayvanlar) izler. Geceleri onları şafak açana kadar binmek üzere ahırlarından çaldığına inanılır. At sahipleri bu durumu sabahları atlan ter içinde ve örül­müş yeleleriyle tekrar bulduklarında fark ederler.

Yetişkin erkeklerin kendilerine hizmet etsinler diye, Al-Bastı yakaladıklarına inanılır. Böylece "Al'ın ocak yerinin (evinin)" gücünü kazanarak, kötü niyetli yaratığın yaydığı has­talıktan kurtarabilme gücünü kazanırlar.

 

Bulunulan ortamda erkeklerin olması, kilerde demir eşya saklanması ve “kırmızı" içeceklerin içilmesi, loğusa kadınla­rın Al-Bastı'nın kötülüklerine karşı korunmak için öncelikle kullandıkları araçlardır. Al-Bastı'nın tüfek sesinden de kor­kup kaçtığına inanılır; silah atışı, loğusa kadının eziyet çek­tiği fark edildiğinde yapılır.

 

Al-Bastı hakkındaki inanış ve öykülere Türkiye'nin birçok vilayetinde, aynı zamanda Kafkasya, İran ve Türkçe konu­şulan Orta Asya ülkelerinde çoğunlukla Al-Bastı veya an­lamı sadece Türkçede açıklanabilecek Al-Anası adıyla rast­lanır. Bu doğaüstü yaratığın kökeni hakkında oluşan destan ve deneyimler ne olursa olsun, bu ad altında rastlandığı her yerde, Türkçe konuşan topluluklarının ürettiği anlatımlara dayandığı tahmin edilir.

—»Cinler.

Acıpayamlı 1961, 75-84; Boratav 1967, 268; Boratav 1973, 95, 139; Nicolas 1972, 131-34; Masse 1938, I 44-46; II, 356; Benveniste 1960,65-74; Johansen 1959,303-16; SDD VI, 1952, 11-15.

Alabalık —»Balık

Albız. Şeytani bir varlığın adı; lö.yüzyıldan beri Osmanlı me­tinlerinde ve Edime Uzunköprü'de bir halk inanışında gö­rüldüğü gibi çağdaş cincilikte de geçer. Albız geleneğinin, Orta Asya mitolojisine dayandığı düşünülür çünkü Altay halklarında da Albız'a benzer tanımlamalara rastlanır; Tu- ba-Uryanhay ve Altaylılarda albts, alınış, Yakut ve Kırgız- larda albın ve Ordos-Moğollarında da dibin. Albız'ın A. İnan tarafından Al-Bastı ile eş anlamda kullanılması doğrulanmış bir bilgi değildir.

—»■Cinler.

Boratav 1973, 96; A. İnan 1954, 170; SD I 1963 (Albız mad­desi)

Anka Kuşu—» Kuşlar

An —► Böcekler

At —» Deniz/Göl; Hayvanlar

------------------------------

Kaynak; Pertev N. Boratav, a.g.e


__________________